พิธีขึ้นบ้านใหม่ หรือพิธีทำบุญขึ้นบ้านใหม่ คือ ความเชื่อที่มีมาตั้งแต่โบราณ เป็นการทำบุญสำหรับการย้ายบ้านหรือที่อยู่ใหม่ จัดขึ้นเพื่อเสริมความเป็นสิริมงคลแก่ผู้อยู่อาศัย เชื่อกันว่าจะช่วยให้อยู่เย็น เป็นสุข เจริญรุ่งเรือง รักใคร่ปรองดอง ไม่ทะเลาะวิวาท ป้องกันสิ่งอันตราย ขับไล่สิ่งชั่วร้าย และปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ มีบุคคลที่เข้าร่วมในพิธี คือ พระสงฆ์ เจ้าหน้าที่ คนในบ้าน และญาติพี่น้องหรือเพื่อนฝูง ส่วนสถานที่ก็คือบ้านที่ย้ายเข้าไปอยู่นั่นเอง ทำไมต้อง ทำบุญขึ้นบ้านใหม่ นอกจากเหตุผลเพื่อความเป็นสิริมงคลให้กับบ้านแล้ว หลายคนเชื่อว่าการทำบุญขึ้นบ้านไหม่ ยังหมายถึงการแสดงความเคารพต่อพระรัตนตรัย และยังเป็นการสร้างความสัมพันธ์อันดีให้เกียรติกับเหล่าเทวดา เจ้าที่เจ้าทางที่อาศัยอยู่ ณ สถานที่นั้นๆ เพื่อความร่มเย็นเป็นสุขของผู้อาศัย ซึ่งการทำบุญขึ้นบ้านใหม่เป็นพิธีกรรมมงคลที่เน้นทำบุญเลี้ยงพระ เพื่อสร้างความเป็นสิริมงคลรวมทั้งนับเป็นฤกษ์งามยามดีในการย้ายเข้ามาอยู่อาศัยในบ้านใหม่ ถือเป็นกุศโลบายในการเสริมขวัญและกำลังใจให้แก่เจ้าบ้านและผู้อยู่อาศัย เพราะเชื่อกันว่าเป็นการบอกกล่าวพระรัตนตรัยแล...
เราเริ่มด้วย “ศรัทธา” ที่มีในการทำบุญและถวายสิ่งของอันประณีตที่มาจากตั้งใจที่แท้จริง เสมือนถวายแด่พระพุทธเจ้าเองหรือถวายแด่พระอริยะสงฆ์เองอันเป็นเนื้อนาบุญที่สมควรแด่ศรัทธาของผู้กระทำ เพื่อความปีติในการทำบุญทั้ง 3 กาล